દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાઈ રાષ્ટ્રોનું સંગઠન (ASEAN) એ ઇન્ડોનેશિયા, મલેશિયા, ફિલિપાઇન્સ, સિંગાપોર અને થાઇલેન્ડની સરકારોએ 8 ઓગસ્ટ 1967ના રોજ બેંગકોક ઘોષણા દ્વારા રચેલું પ્રાદેશિક સંગઠન છે. તેનો હેતુ આર્થિક પ્રવૃત્તિ વધારવાનો, સામાજિક પ્રગતિ સાધવાનો અને સાંસ્કૃતિક વિકાસ જાળવવાનો છે, જેથી પ્રાદેશિક શાંતિ, સહયોગ અને સમાન હિતની બાબતોમાં પરસ્પર સહાયને પ્રોત્સાહન મળે; તાલીમ અને સંશોધન સુવિધાઓના રૂપમાં એકબીજાને સહાય પૂરી પાડવાનો; કૃષિ અને ઉદ્યોગના વધુ સારા ઉપયોગ માટે સહયોગ કરવાનો; અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાઈ અભ્યાસોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ જૂથ પોતાના એજન્ડાને આગળ વધારવા માટે અન્ય દેશો અને જૂથો સાથે નજીકના સંબંધો જાળવવાનો પણ પ્રયાસ કરે છે.
સંગઠનની શરૂઆત સામ્યવાદના ભયથી થઈ હતી, છતાં 1975માં વિયેતનામ યુદ્ધના અંત પછી તે અસરકારક બનવા લાગ્યું. ASEANની પ્રથમ શિખર બેઠક 1976માં ઇન્ડોનેશિયાના બાલીમાં મળી, જ્યાં સભ્ય રાષ્ટ્રોએ મૈત્રી અને સહકારની સંધિ પર હસ્તાક્ષર કર્યા. ASEANએ આ સંધિનો ઉપયોગ 1979માં વિયેતનામના કંબોડિયા પરના આક્રમણ સામે એકીકૃત પ્રતિભાવ અપનાવવા માટે કર્યો. શીતયુદ્ધના અંતથી ASEANને મહાસત્તાઓની હરીફાઈથી અમુક અંશે સ્વાયત્તતા મળી.
Featuring:
15 ડિસેમ્બર 1995ના રોજ ASEANએ આ ક્ષેત્ર પરમાણુ શસ્ત્રમુક્ત વિસ્તાર રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે…
15 ડિસેમ્બર 1995ના રોજ ASEANએ આ ક્ષેત્ર પરમાણુ શસ્ત્રમુક્ત વિસ્તાર રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા પરમાણુ-શસ્ત્ર-મુક્ત ક્ષેત્ર સંધિ અપનાવી. 1997માં ચીન, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા સાથે ASEAN પ્લસ થ્રી જૂથની રચના થઈ, જે મુખ્યત્વે આર્થિક અને ચલણ સ્થિરતા માટે હતી. ધીમે ધીમે સહકારનો વ્યાપ વધીને ખાદ્ય અને ઊર્જા સુરક્ષા, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન, લોકો-થી-લોકો સંપર્કો, વિકાસ અંતર ઘટાડવું, ગ્રામીણ વિકાસ, ગરીબી નિવારણ, માનવ તસ્કરી, શ્રમિકોની અવરજવર, ચેપી રોગો, પર્યાવરણ અને ટકાઉ વિકાસ, તેમજ આતંકવાદ-વિરોધી પ્રયાસો સહિત સરહદ પારના ગુનાઓ સુધી પહોંચ્યો. ત્યાર બાદ ભારત, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલેન્ડને સામેલ કરવા માટે ASEAN પ્લસ સિક્સ રચાયું. પ્રાદેશિક વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી (RCEP), જે ASEAN પ્લસ સિક્સના 16માંથી 15 દેશો (ભારત સિવાય બધા) વચ્ચેનો મુક્ત-વેપાર કરાર છે, તેના પર નવેમ્બર 2020માં હસ્તાક્ષર થયા અને તે 1 જાન્યુઆરી 2022ના રોજ અમલમાં આવ્યો. ભારતે આને પોતાના ઉદ્યોગ માટે ખરાબ સોદો ગણ્યો; પાછળથી જોતાં, ચીન સાથે ASEANની વધતી વેપાર ખાધને RCEPના ટીકાકારો ભારતના નિર્ણયને સાચો ઠેરવતી બાબત તરીકે ટાંકે છે. જો કે, ભારતના ASEAN, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા સાથે અલગ મુક્ત વેપાર કરારો છે.
જકાર્તામાં મળેલી બેઠકમાં સભ્ય રાષ્ટ્રોએ 15 ડિસેમ્બર 2008ના રોજ એક નવું ચાર્ટર શરૂ કર્યું, જેના પર 20 નવેમ્બર 2007ના રોજ સિંગાપોરમાં હસ્તાક્ષર થયા હતા, જેથી આ જૂથને યુરોપિયન યુનિયન જેવું વધુ બનાવી શકાય. આ પગલાથી ASEANએ એકીકૃત બજાર તરફ એક ડગલું ભર્યું (ASEAN મુક્ત વેપાર ક્ષેત્ર 1992થી અને ASEAN આર્થિક સમુદાય 2015થી અસ્તિત્વમાં છે), જેમાં લગભગ 684 મિલિયન લોકો (2024) સામેલ છે, અને જેમાં તેઓ હવે કડવાશપૂર્વક વિભાજિત નથી અને આબોહવા પરિવર્તન તથા આર્થિક ફેરફારો અંગે એકીકૃત દૃષ્ટિકોણ અપનાવી શકે છે. 2009માં ASEAN આંતરસરકારી માનવ અધિકાર પંચ (AICHR) સ્થાપવામાં આવ્યું અને તેણે 2012માં ASEAN માનવ અધિકાર ઘોષણા અપનાવી.
ASEANમાં 31 શહેરી કેન્દ્રો છે જેમાંના દરેકની વસ્તી 1 મિલિયનથી વધુ છે, અને 10 શહેરોની…
ASEANમાં 31 શહેરી કેન્દ્રો છે જેમાંના દરેકની વસ્તી 1 મિલિયનથી વધુ છે, અને 10 શહેરોની વસ્તી 5 મિલિયનથી વધુ છે. સૌથી મોટું શહેર જકાર્તા છે. સરેરાશ GDP વૃદ્ધિ દર 3.8%થી 7% સુધીનો છે (વર્ષો આપો), જે APEC સરેરાશ કરતાં વધુ છે (સ્ત્રોત આપો). માથાદીઠ GDP પ્રમાણે સિંગાપોર સૌથી ધનિક દેશ અને મ્યાનમાર સૌથી ગરીબ દેશ છે (2025). ASEAN નિકાસ પર આધારિત જૂથ બની રહ્યું છે, જેમાં જૂથની અંદરનો વેપાર પ્રમાણમાં ઓછો છે (ASEANના કુલ વેપારના લગભગ 22%). વિદેશી સીધું રોકાણ (FDI) મોટે ભાગે પ્રદેશની બહારથી આવ્યું, જેમાં 2023માં અમેરિકા અને યુરોપિયન યુનિયન મોખરે હતા, અને હોંગકોંગ તથા જાપાન પણ મહત્ત્વપૂર્ણ હતા. જો કે, જૂથની અંદરના પ્રવાસનનો હિસ્સો તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય આગમનોના લગભગ 38% હતો (2024).
Featuring:
