ਕਲਾ, ਦਸਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਖਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਰਚੀ-ਮਿਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਂਝੇ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਾਧਾਰਨ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਖਾਰਨ ਲਈ ਵੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਰਚਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਧਾਤ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹਰ ਮਾਧਿਅਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ, ਸਥਾਨ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕਲਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਖਿੜਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਮਿਆਰ ਮਿੱਥੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵਜੋਂ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਚੌਂਠ ਕਲਾਵਾਂ (ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੁਨਰਾਂ) ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪ ਵੀ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।